Postulaty stowarzyszenia w zakresie orzekania o niepełnosprawności i prawa do skutecznego leczenia
Sarkoidoza jest przede wszystkim chorobą wieloukładową, co oznacza, że obok diagnozy pierwotnej niemal zawsze pojawiają się powikłania narządowe oraz diagnozy współistniejące, zarówno podejrzewane, jak i klinicznie potwierdzone.
Prowadzi to do poważnych trudności przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności i niezdolności do pracy, ponieważ lekarz specjalista w szpitalu skupia się na swoim wycinku leczenia, podczas gdy lekarze orzecznicy często nie dysponują wystarczającą wiedzą o specyfice całego schorzenia.
Ta fragmentaryczna ocena wynika z wielopostaciowego charakteru sarkoidozy oraz jej nieprzewidywalnego przebiegu klinicznego.
Lekarze orzekający często koncentrują się wyłącznie na ostro zmienionym pojedynczym narządzie, pomijając wtórne, ogólnoustrojowe dolegliwości pacjenta, do których należą:
- u ponad 80% chorych zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego (bóle wielostawowe, zapalenia stawów, neuropatia tkanek miękkich i inne);
- u 20% chorych zaburzenia widzenia (odwarstwienie siatkówki, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zapalenie błony naczyniowej, zaćma);
- zaburzenia oddychania (nadciśnienie płucne, zespół Tietzego);
- zmiany sercowo-naczyniowe;
- stan psychofizyczny (przewlekłe zmęczenie, bezsenność, niezdolność do pracy z wyczerpania, utrata samodzielności).
Sarkoidoza posiada swoje stadia i zróżnicowany zasięg, które rzadko bywają rzetelnie i całościowo odnotowane w dokumentacji orzeczniczej.
Chorzy leczeni są latami glikokortykosteroidami, cytostatykami, lekami przeciwmalarycznymi i silnymi środkami przeciwbólowymi, które same w sobie wywołują poważne skutki uboczne i pogłębiają niepełnosprawność.
Przeciążenie systemu ochrony zdrowia skutkuje brakiem regularnych, wielodyscyplinarnych badań kontrolnych (np. densytometrii kości w kierunku ciężkiej osteoporozy czy badań neurofizjologicznych).
Czynnikami wyzwalającymi bywają patogeny, toksyny i czynniki środowiskowe u osób z predyspozycjami genetycznymi, jednak choroba rzadko traktowana jest w orzecznictwie z należytą uwagą wobec jej uwarunkowań i złożoności.
Brakuje kompleksowej oceny funkcjonowania chorego i jego zdolności do samodzielnej egzystencji w codziennym życiu.
Z uwagi na to, że karty informacyjne koncentrują się na wynikach obrazowych, a nie na stanie ogólnym pacjenta, lekarze i pracownicy socjalni oceniający niepełnosprawność nie mają pełnego wglądu w realne ograniczenia chorego.
Sarkoidoza charakteryzuje się naprzemiennymi okresami zaostrzeń i pozornych remisji, co stanowi dodatkowe utrudnienie w rzetelnej ocenie stanu zdrowia.
Sarkoidoza nie jest jasno i precyzyjnie uwzględniana w jednolitych tabelach schorzeń powodujących trwałą niepełnosprawność, co prowadzi do arbitralnych i niesprawiedliwych decyzji.
U większości przewlekle chorych dochodzi do znacznego osłabienia kończyn dolnych i stawów, zmuszając pacjentów do korzystania z pomocy ortopedycznych lub unieruchomienia.
Praktycznie wszyscy pacjenci mierzą się z paraliżującym zespołem chronicznego zmęczenia i osłabieniem, które w obecnych procedurach orzeczniczych bywają całkowicie bagatelizowane.
Postulaty i żądania na rzecz praw pacjentów
- Wpisanie przewlekłej sarkoidozy wielonarządowej do wykazów schorzeń kwalifikujących do III i IV stopnia niepełnosprawności ze względu na genetyczne podłoże, ciągły ból, przewlekłe wycieńczenie organizmu oraz poważne skutki uboczne długoletniej farmakoterapii sterydami i immunosupresją.
- Uznanie stopnia niepełnosprawności wynikającego ze znacznego ograniczenia sprawności ruchowej kończyn dolnych oraz uszkodzeń narządu wzroku.
- Opracowanie procedur w zakresie:
- wczesnej diagnostyki;
- leczenia;
- podejścia wielodyscyplinarnego służącego dokumentowaniu diagnoz współistniejących, ochronie zdrowia, poprawie dostępu do leczenia we właściwym czasie i rzetelnemu wykazaniu niepełnosprawności.
- Zapewnienie osobom chorym prawa do skróconego czasu pracy oraz zaliczania okresów pracy w zwiększonym wymiarze do stażu emerytalnego.
- Wsparcie pracownika socjalnego i pomoc psychologiczną, aby osoba chora mogła poradzić sobie w nowych okolicznościach życiowych (zagrożenie życia, ograniczona ruchomość, ogólne wyczerpanie, zagrożona zdolność do pracy i zagrożone miejsce pracy, zagrożenie środków utrzymania wskutek spadku dochodów z powodu długotrwałego zwolnienia chorobowego oraz kosztów leczenia).
Dino-Josip Ključarić, mag. theol.
Przewodniczący stowarzyszenia
22.02.2024