Jak rozwija się sarkoidoza?

Antygen dostaje się do organizmu. Jest to właściwie obca cząsteczka, która po dostaniu się do organizmu uruchamia całą serię mechanizmów obronnych, jakie mamy dzięki odporności wrodzonej lub nabytej.

Uruchomienie mechanizmów obronnych w odpowiedzi na wniknięcie tego ciała obcego (antygenu) nazywa się triggerem.

Tak więc triggerem każdej infekcji wirusowej jest jakiś wirus, zapalenia bakteryjnego bakteria, a alergii alergen...

W przypadku sarkoidozy, na podstawie badań mechanizmów obronnych w zakresie odpowiedzi immunologicznej, ustalono, że triggerem, czyli czynnikiem wyzwalającym chorobę, jest najprawdopodobniej jakaś bakteria propionowa, wirus lub toksyna.

Nasze przeciwciała (makrofagi i komórki dendrytyczne), które służą do obrony przed antygenami, przedstawiają układowi odpornościowemu antygen jako zagrożenie i wysyłają cytokiny uruchamiające całą odpowiedź immunologiczną.

W sarkoidozie dochodzi do nieznanej reakcji, ponieważ komórki obronne przedstawiają w miejscu antygenu rodzaj informacji, która mówi naszemu układowi odpornościowemu, że nasze własne komórki są ciałem obcym. W tym miejscu powstaje stan zapalny, w którym skupiska naszych limfocytów obronnych tworzą ziarniniaki. Takie ziarniniaki mogą rozwinąć się w każdym narządzie.

W ten sposób ta choroba zapalna, wywołana czynnikami zewnętrznymi i predyspozycją genetyczną, zachowuje się jak choroba autoimmunologiczna.

Współczesne badania wiążą wysoki poziom stresu z jednym ze współistniejących czynników wyzwalających choroby zapalne i autoimmunologiczne.

Stres podnosi poziom kortyzolu, co może osłabić układ odpornościowy, jeśli poziom ten pozostaje wysoki zbyt długo. Stres może również uszkadzać własne komórki organizmu, a nawet pobudzać reakcje układu odpornościowego, w tym nasilać stan zapalny, co może zwiększać podatność na wirusy i infekcje.

Przywrócenie fizjologicznego wytwarzania kortyzolu może zatem wiązać się z reakcją immunologiczną, prowadzącą do pojawienia się chorób autoimmunologicznych.

Swoiste biomarkery ACE i chitotriozydaza (wyniki badań krwi) pokażą, że jest to sarkoidoza.

Biopsja ziarniniaka wykazuje również trzykrotnie nieproporcjonalny stosunek limfocytów CD4 do CD8, który potwierdza rozpoznanie sarkoidozy.

U większości chorych sarkoidoza objawia się w płucach, dlatego już na zdjęciach rentgenowskich można zauważyć obustronną limfadenopatię wnękową w śródpiersiu.

Objawy to duszność, zmęczenie, ból w klatce piersiowej i kaszel.

U większości chorych sarkoidoza objawia się w płucach, dlatego już na zdjęciach rentgenowskich można zauważyć obustronną limfadenopatię wnękową w śródpiersiu.

Objawy to duszność, zmęczenie, ból w klatce piersiowej i kaszel.

Najczęstsza postać sarkoidozy płucnej objawia się jako zespół Löfgrena, w którym ziarniniaki pojawiają się w płucach, skórze i stawach; jest to zarazem najkorzystniejsze rozpoznanie dla chorych.

Dino-Josip Ključarić, mag.theol.

Schematyczne przedstawienie przyczyn sarkoidozy na poziomie komórkowym

Tłumaczenie oznaczeń na oryginalnym schemacie.

Możliwości leczenia odtworzono z oryginalnego schematu; nie stanowią aktualnego zalecenia terapeutycznego. Skróty i oryginalne nazwy zachowano bez rozwijania.

Antigen Presentation

Prezentacja antygenu

APC

DC

MHC

Antigen (e.g., mold, mycobacteria, fungus, dust, insecticides)

Antygen (np. pleśń, prątki, grzyby, kurz, środki owadobójcze)

TCR

αβ

CD4+ T cell (activated)

Komórka T CD4+ (aktywowana)

T Cell Response

Odpowiedź komórek T

IL-12, IL-15, IL-16, IL-1, IL2, IL-6, IL-23, CXCL10, CXCL9, TNF-alpha, IFN-gamma

Th-1 Response

Odpowiedź Th-1

TH17

Granulomatous Inflammation

Zapalenie ziarniniakowe

GC

EC

CD4

CD8

MΦ

B cell

Komórka B

Treg

Regulatory Response

Odpowiedź regulacyjna

Resolution

Ustąpienie zmian

Fibrosis

Włóknienie

Treatment Possibilities

Możliwości leczenia

CLEAR regimen

Schemat CLEAR

Methotrexate
Mycophenolate
Leflunomide
Azathioprine
Cyclophosphamide
ATYR1923
Abatacept
PD-1 blockade (rapamycin)

Metotreksat
Mykofenolan
Leflunomid
Azatiopryna
Cyklofosfamid
ATYR1923
Abatacept
Blokada PD-1 (rapamycyna)

Hydroxychloroquine/Chloroquine
Vitamin D
Prednisone
Adrenocorticotropic hormone

Hydroksychlorochina/Chlorochina
Witamina D
Prednizon
Hormon adrenokortykotropowy

Infliximab (TNF)
Adalimumab (TNF)
Ustekinumab (IL-12, IL-23)
Apremilast (TNF, IL-12, IL-23, IFNγ, IL-2)
Roflumilast (TNF)
Golimumab (TNF)
Biosimilars

Infliksymab (TNF)
Adalimumab (TNF)
Ustekinumab (IL-12, IL-23)
Apremilast (TNF, IL-12, IL-23, IFNγ, IL-2)
Roflumilast (TNF)
Golimumab (TNF)
Leki biopodobne

Rituximab

Rytuksymab

Nicotine
Vasointestinal Peptide

Nikotyna
Peptyd wazointestinalny

Antifibrotics
Nintedanib
Pirfenidone

Leki przeciwfibrotyczne
Nintedanib
Pirfenidon

Schematyczne przedstawienie układu limfatycznego
(kliknij, aby powiększyć obraz)

O związku między początkiem a wynikiem sarkoidozy na poziomie komórkowym.


Uproszczę to w sposób zrozumiały dla laika:

1. Ciało obce dostaje się do organizmu.
Nazywamy to ciało antygenem.

Najprawdopodobniej dostaje się przez powietrze, czyli drogą aerobową.


2. Układ odpornościowy reaguje „zbyt agresywnie”
Oznacza to, że małe komórki (makrofagi), których zadaniem jest „zjadanie” ciała obcego, łączą się w skupisko zapalne, czyli tworzą ziarniniaki.

Te makrofagi w procesie obrony powodują zwapnienie zdrowej tkanki i z tego powodu

NIE WOLNO NAM PRZYJMOWAĆ WAPNIA, WITAMINY D (bez nadzoru lekarza) ANI POBUDZAĆ ODPORNOŚCI.

Limfa, której zadaniem jest usuwanie toksyn i zmniejszanie stanu zapalnego, pęcznieje w obecności ziarniniaków.

Leczenie glikokortykosteroidami ma na celu zmniejszenie procesu zapalnego, natomiast leczenie lekami cytostatycznymi (mtx) „spowalnia” tempo działania układu odpornościowego i reakcję immunologiczną.


Narażenie organizmu na nieznany antygen sarkoidalny prowadzi do aktywacji komórek T i APC, co skutkuje uwalnianiem cytokin.

Aktywacja CD4 może zaburzyć równowagę układu odpornościowego w kierunku odpowiedzi Th1 i Th2, która z kolei indukuje powstawanie ziarniniaków.

Powstawanie ziarniniaków w późniejszych stadiach może prowadzić do ustąpienia choroby lub jej przewlekłego stanu z włóknieniem.


Ziarniniak to termin używany do opisania rodzaju zapalenia, które powstaje w odpowiedzi na różne czynniki wyzwalające, takie jak infekcje, ciała obce lub zaburzenia autoimmunologiczne.

Stan ten charakteryzuje się powstawaniem małych skupisk komórek, które mogą rozwijać się w różnych częściach ciała, w tym w płucach, skórze i układzie pokarmowym.

Ziarniniaki składają się z komórek odpornościowych, takich jak makrofagi, które gromadzą się w określonym obszarze w odpowiedzi na bodziec.

 

Ziarniniak sarkoidalny:
Może rozwinąć się w wielu narządach ciała, w tym w płucach, węzłach chłonnych i skórze. Przyczyna sarkoidozy nie jest dostatecznie znana, ale uważa się, że jest to zaburzenie autoimmunologiczne, w którym układ odpornościowy organizmu atakuje własne tkanki. Ziarniniaki sarkoidalne mogą wywoływać różne objawy, takie jak kaszel, trudności w oddychaniu i zmiany skórne.

Makrofagi są rodzajem komórek leukocytarnych organizmu człowieka (i zwierząt), które w obrazie mikroskopowym są większe od leukocytów neutrofilowych i których podstawowym zadaniem jest oczyszczanie organizmu z substancji odpadowych oraz zwalczanie substancji obcych (antygenów).

Powstają z monocytów krwi, które z kolei tworzą się w szpiku kostnym i mają charakterystyczne cechy morfologiczne. Makrofagi odpowiadają niestety za pylicę węglową i azbestozę, ponieważ przemieszczają się chemotaktycznie w kierunku zapalnych interleukin (np. IL-1) i obszarów zapalenia oraz „zjadają” (gr. fagein > fag, jeść) obce cząstki, wskutek czego powstaje pylica węglowa płuc (nie potrafią rozłożyć zawartości). Niestety uczestniczą również w procesie miażdżycy („komórki piankowate”). Stanowią integralną część wielu narządów. Funkcja makrofagów sprowadza się do „zjadania” obcych substancji. Nazywa się to fagocytozą.

TNF-alfa

Makrofagi wydzielają aktywator plazminogenu, ważny w układzie krzepnięcia krwi; wydzielają proteazy serynowe i inne enzymy, różne interleukiny oraz czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-alfa).


Dino-Josip Ključarić, mag.thel.

Rating: 0 stars, 0 votes.

Zdolność do pracy operatora wózka widłowego, u którego wykryto sarkoidozę

Tłumaczenie artykułu źródłowego (2021)

Jest to wierne tłumaczenie artykułu Renaty Ecimović Nemarnik „Radna sposobnost rukovatelja viličarem kod kojeg je otkrivena sarkoidoza”, opublikowanego w czasopiśmie Sigurnost 63(3), 335–337 (2021). Zachowano oryginał w języku chorwackim. Historyczne twierdzenia medyczne przytoczono bez aktualizacji ani niezależnego potwierdzenia. Tekst nie stanowi indywidualnej porady klinicznej ani indywidualnej oceny zdolności do pracy. Tłumaczenie jest językowym opracowaniem oryginału.

Źródło: Renata Ecimović Nemarnik (2021). RADNA SPOSOBNOST RUKOVATELJA VILIČAREM KOD KOJEG JE OTKRIVENA SARKOIDOZA. Sigurnost, 63(3), 335–337. Oryginalny artykuł (PDF po chorwacku). Licencja: CC BY 4.0.

Wstęp

Sarkoidoza jest rzadką chorobą, która zagraża osobom aktywnym zawodowo w wieku od 20 do 40 lat. Pojawia się jako odpowiedź zapalna na czynniki zewnętrzne u osób podatnych genetycznie. Chociaż nie zostało to udowodnione, możliwymi czynnikami wyzwalającymi chorobę są zakażenia wirusowe, bakteryjne i mykobakteryjne oraz wdychane substancje nieorganiczne (np. glin, cyrkon, talk) lub organiczne (np. pyłek sosny, glina). Choroba rozwija się w ten sposób, że nieznany antygen wywołuje komórkową odpowiedź immunologiczną, prowadzącą do nagromadzenia limfocytów T i makrofagów, uwolnienia cytokin i chemokin oraz organizowania się odpowiednich komórek w ziarniniaki. Ziarniniaki najczęściej powstają w płucach i węzłach chłonnych, ale mogą występować również w wielu innych miejscach, w tym w wątrobie, śledzionie, oczach, skórze, kościach, stawach, mięśniach szkieletowych, nerkach, narządach rozrodczych, sercu, śliniankach i układzie nerwowym. Sarkoidozę należy podejrzewać, gdy na zdjęciu RTG klatki piersiowej przypadkowo stwierdza się limfadenopatię wnękową. Badania laboratoryjne odgrywają rolę w diagnostyce i ocenie stopnia zajęcia innych narządów; np. morfologia krwi, elektrolity (wapń), mocznik, kreatynina i próby wątrobowe zwykle dostarczają przydatnych informacji umożliwiających wykrycie sarkoidozy o lokalizacji pozaklatkowej. Stężenie ACE w surowicy może służyć do monitorowania aktywności choroby i odpowiedzi na leczenie w przypadkach potwierdzonej sarkoidozy.

W dużej liczbie przypadków dochodzi do samoistnego ustąpienia choroby (90 % przypadków), co utrudnia podjęcie decyzji o leczeniu. W każdym przypadku leczenie jest konieczne przy postępującej chorobie płuc, oczu lub serca. Podstawą leczenia są kortykosteroidy. U około 10 % pacjentów rozwijają się poważne zaburzenia czynności oczu, płuc lub innego narządu, jednak śmiertelność z powodu sarkoidozy wynosi mniej niż 3 %. Włóknienie płuc, prowadzące do niewydolności płuc i serca, jest najczęstszą przyczyną śmierci.

Rokowanie jest gorsze w sarkoidozie pozapłucnej. Korzystnymi objawami rokowniczymi są rumień guzowaty i ostre zapalenie stawów. Zapalenie błony naczyniowej oka, lupus, przewlekła hiperkalcemia, neurosarkoidoza, nefrokalcynoza, choroba mięśnia sercowego i rozległa płucna postać choroby są niekorzystnymi objawami rokowniczymi.

Utrata zdolności do pracy może wystąpić z powodu uszkodzenia wzroku oraz chorób układu oddechowego i serca; uważa się, że dotyczy 10 % chorych. U około 50 % osób, które przebyły sarkoidozę, występują nawroty choroby. Mimo że sarkoidoza jest chorobą rzadką, ze względu na liczne objawy i możliwe cięższe następstwa może wpływać na zdolność do pracy, dlatego należy ją odpowiednio wcześnie wykryć, monitorować i w razie potrzeby leczyć.

Opis przypadku

Pacjent w wieku 31 lat, z wykształceniem średnim zawodowym, pracuje jako operator wózka widłowego i ma łączny staż pracy wynoszący 10 lat. Sarkoidozę rozpoznano u niego dwa lata wcześniej. Sarkoidoza zajęła płuca, śledzionę, oczy oraz węzły chłonne śródpiersia, pachwin i szyi. Dotychczas nie doznał urazów przy pracy ani nie miał potwierdzonych chorób zawodowych. Był czasowo niezdolny do pracy przez 14 dni z powodu zapalenia błony naczyniowej oka związanego z sarkoidozą.

Z powodu długotrwałego kaszlu po przebytym zapaleniu oskrzeli pacjenta skierowano na RTG klatki piersiowej, w którym stwierdzono limfadenopatię wnękową, a ze względu na zaczerwienienie oczu skierowano go na badanie okulistyczne. Diagnostyka okulistyczna wskazywała na zapalenie błony naczyniowej oka związane z sarkoidozą. Ze względu na możliwość zajęcia przez sarkoidozę wielu narządów przeprowadzono dalszą diagnostykę. Badania laboratoryjne wykazały leukopenię, wynik badania moczu z 24-godzinnej zbiórki — nefrokalcynozę, a USG jamy brzusznej — splenomegalię z powiększeniem węzłów chłonnych śródpiersia, jamy brzusznej i pachwin.

Pacjentowi zalecono leczenie preparatem Decortin z ochroną błony śluzowej żołądka oraz regularne kontrole co 4 miesiące, z zastrzeżeniem, że w razie pojawienia się nowych objawów lub nasilenia dotychczasowych powinien zgłosić się na badanie do poradni pulmonologicznej. Podczas badań kontrolnych u pacjenta stwierdzono zadowalającą poprawę przebiegu choroby, normalizację wyników badań laboratoryjnych, regresję zapalenia błony naczyniowej oka oraz odbudowę układu białokrwinkowego, co wskazywało na opanowanie choroby. Z powodu powiększenia śledziony i węzłów chłonnych regularnie wykonywano kontrolne USG jamy brzusznej. Leczenie preparatem Decortin ograniczono do dawki podtrzymującej. Pacjentowi zalecono unikanie przebywania na słońcu.

Na badania w poradni medycyny pracy i sportu pacjent regularnie przynosił wyniki badań kontrolnych, czuł się dobrze i nie miał dolegliwości, które uniemożliwiałyby wykonywanie obowiązków zawodowych. W badaniu klinicznym nie stwierdzono zmian patologicznych, wyniki badań laboratoryjnych mieściły się w granicach normy, podobnie jak wyniki spirometrii, audiometrii i EKG. Z powodu wcześniejszych zmian ocznych związanych z sarkoidozą skierowano go na kontrolne badanie okulistyczne.

W badaniu okulistycznym, w ocenie biomikroskopowej, stwierdzono, że oczy nie wykazują już cech podrażnienia, a w lewym oku obecne są zrosty na godzinie 8, 10 i 12. W gonioskopii widoczne były obwodowe zrosty przednie. Badanie dna oka wykazało przejrzyste ciało szkliste, bez elementów zapalnych, a w dolnej części dna oka obecnych było kilka drobnych punktów zanikowych. Ponieważ w oczach nie było już zmian zapalnych, pacjenta umówiono na badanie kontrolne za trzy miesiące.

Dyskusja i wnioski

Rzeczywiste przyczyny sarkoidozy płuc nadal nie są znane. Niektórzy naukowcy uważają, że choroba ma podłoże genetyczne, inni, że jest chorobą układu odpornościowego. Istnieją również teorie, według których przyczyną rozwoju sarkoidozy płuc są zaburzenia biochemiczne w organizmie. Większość naukowców uważa, że przyczyną rozwoju sarkoidozy płuc jest połączenie wymienionych czynników, choć żadna teoria nie potwierdza charakteru pochodzenia choroby. Specjaliści chorób zakaźnych twierdzą, że pierwotniaki, histoplazma, krętki, grzyby, mykobakterie i inne drobnoustroje mogą być czynnikami sprawczymi sarkoidozy płuc, podobnie jak liczne czynniki endogenne i egzogenne, które mogą powodować rozwój choroby. Dlatego obecnie powszechnie przyjmuje się, że sarkoidoza wiąże się z zaburzeniami biochemicznymi, morfologicznymi i immunologicznymi oraz z aspektem genetycznym.

Interesująca jest obserwacja większej częstości występowania sarkoidozy w określonych zawodach, takich jak strażacy (z powodu zwiększonego oddziaływania czynników toksycznych lub zakaźnych), mechanicy, marynarze, młynarze, rolnicy, listonosze oraz pracownicy produkcji chemicznej i ochrony zdrowia. Wymienione zawody są bezpośrednio lub pośrednio związane z uszkodzeniem płuc. Substancje niebezpieczne dla zdrowia mogą wyzwalać tę chorobę; należą do nich trucizny, toksyny, substancje chemiczne i pył. Być może właśnie dlatego pracownicy wykonujący wymienione zawody rozwijają sarkoidozę znacznie szybciej niż osoby wykonujące inne zawody. Sarkoidozę płuc obserwuje się również u osób uzależnionych od tytoniu. Obecność reakcji alergicznej na niektóre substancje, które organizm postrzega jako obce z powodu zaburzonej immunoreaktywności, również może prowadzić do sarkoidozy płuc.

Do najczęstszych ciężkich następstw tej choroby należą rozwój niewydolności oddechowej, serca płucnego, rozedmy płuc i zespołu obturacji oskrzeli. Za wskaźniki niekorzystnego rokowania z ciężkimi następstwami uważa się: afroamerykańskie pochodzenie pacjenta, niekorzystne warunki środowiskowe, długi okres podwyższonej temperatury (ponad miesiąc) na początku choroby, jednoczesne uszkodzenie kilku narządów i układów (postać uogólniona) oraz nawrót (powrót ostrych objawów) po zakończeniu leczenia kortykosteroidami.

Sarkoidoza bez powikłań nie wpływa znacząco na zdolność do pracy, dlatego ważne są regularne monitorowanie pacjenta i stosowanie środków zapobiegawczych, aby nie dopuścić do ewentualnych powikłań. Zapobieganie powikłaniom choroby obejmuje ograniczenie narażenia na czynniki, które mogłyby powodować sarkoidozę, czyli czynniki środowiskowe mogące przedostać się do organizmu wraz z wdychanym powietrzem. Pacjentom zaleca się regularne wietrzenie pomieszczeń, w których przebywają, oraz sprzątanie na mokro, aby unikać pyłu w powietrzu i pleśni. Ponadto zaleca się unikanie długotrwałej ekspozycji na słońce i stresu, ponieważ prowadzą one do zaburzeń procesów metabolicznych w organizmie oraz nasilenia wzrostu ziarniniaków. Działania profilaktyczne obejmują również unikanie hipotermii, gdyż może ona sprzyjać zakażeniom bakteryjnym wskutek pogorszenia wentylacji płuc i osłabienia układu odpornościowego.

Ponieważ zapalenie błony naczyniowej oka u naszego pracownika nie wpływało na ostrość wzroku, pacjent mógł normalnie pracować przy kontrolach okulistycznych co trzy miesiące oraz pulmonologicznych co 4 miesiące. Doszło do regresji choroby, normalizacji wyników badań laboratoryjnych, regresji zapalenia błony naczyniowej oka i odbudowy układu białokrwinkowego. Zmniejszono również dawkę preparatu Decortin. W większości przypadków jest to choroba, która nie będzie znacząco wpływać na zdolność pracownika do pracy, a dzięki badaniom profilaktycznym u odpowiednich specjalistów i regularnym badaniom kontrolnym możliwe jest zapobieganie dalszym ewentualnym powikłaniom choroby poprzez leczenie wdrożone we właściwym czasie.

Autorka i kwalifikacje podane w oryginale: Renata Ecimović Nemarnik, dr. med., univ. mag. med., spec. obitelj. med., spec. med. rada i sporta

Afiliacja podana w oryginale: Dom zdravlja Zagreb Zapad, Zagreb

Uwagi do tłumaczenia

  • Treść artykułu przetłumaczono w całości. Informacja o źródle i niniejsze uwagi są odrębną treścią redakcyjną, a nie tekstem autorki.
  • Zachowano określenie „lupus” bez wnioskowania o podtypie, którego oryginał nie podaje.
  • Zachowano stwierdzenie oryginału o nefrokalcynozie w wyniku badania moczu z 24-godzinnej zbiórki; nie zastąpiono go hiperkalciurią ani nie domniemywano innego badania.
  • Zachowano podaną w oryginale klasyfikację gliny jako substancji organicznej, bez korekty klinicznej lub naukowej.
  • Skróty kwalifikacji i specjalizacji autorki oraz jej afiliację zachowano w oryginalnej postaci, aby nie sugerować równoważności zawodowej.
  • Godziny 8, 10 i 12 oznaczają położenia w obrębie oka według tarczy zegara, a nie godziny wizyt. Zachowano wszystkie dane liczbowe, odstępy między kontrolami oraz nazwę handlową Decortin. Nie dodano danych umożliwiających identyfikację pacjenta.

Źródło: https://hemed.hr/Default.aspx?sid=15908